Bộ tách sóng quang và bước sóng cắt

Bộ tách sóng quangvà bước sóng cắt

Bài viết này tập trung vào vật liệu và nguyên lý hoạt động của các bộ tách sóng quang (đặc biệt là cơ chế phản hồi dựa trên lý thuyết dải năng lượng), cũng như các thông số chính và các kịch bản ứng dụng của các vật liệu bán dẫn khác nhau.
1. Nguyên lý cốt lõi: Bộ tách sóng quang hoạt động dựa trên hiệu ứng quang điện. Các photon tới cần mang đủ năng lượng (lớn hơn độ rộng vùng cấm Eg của vật liệu) để kích thích các electron từ vùng hóa trị lên vùng dẫn, tạo thành tín hiệu điện có thể phát hiện được. Năng lượng photon tỷ lệ nghịch với bước sóng, do đó bộ tách sóng có một “bước sóng cắt” (λc) – bước sóng tối đa mà nó có thể phản hồi, vượt quá bước sóng này nó không thể phản hồi hiệu quả. Bước sóng cắt có thể được ước tính bằng công thức λc ≈ 1240/Eg (nm), trong đó Eg được đo bằng eV.
2. Các vật liệu bán dẫn chính và đặc tính của chúng:
Silicon (Si): độ rộng vùng cấm khoảng 1,12 eV, bước sóng cắt khoảng 1107 nm. Thích hợp cho việc phát hiện bước sóng ngắn như 850 nm, thường được sử dụng cho kết nối cáp quang đa chế độ tầm ngắn (như trung tâm dữ liệu).
Gallium arsenide (GaAs): độ rộng vùng cấm 1,42 eV, bước sóng cắt khoảng 873 nm. Thích hợp cho dải bước sóng 850 nm, nó có thể được tích hợp với các nguồn sáng VCSEL cùng chất liệu trên một chip duy nhất.
Indium gallium arsenide (InGaAs): Độ rộng vùng cấm có thể điều chỉnh trong khoảng 0,36~1,42 eV, và bước sóng cắt bao phủ 873~3542 nm. Đây là vật liệu dò phổ biến cho các cửa sổ truyền thông sợi quang 1310 nm và 1550 nm, nhưng yêu cầu chất nền InP và phức tạp khi tích hợp với các mạch dựa trên silicon.
Germanium (Ge): có độ rộng vùng cấm khoảng 0,66 eV và bước sóng cắt khoảng 1879 nm. Nó có thể bao phủ dải bước sóng từ 1550 nm đến 1625 nm (dải L) và tương thích với chất nền silicon, làm cho nó trở thành một giải pháp khả thi để mở rộng khả năng đáp ứng đến các dải bước sóng dài hơn.
Hợp kim silic-geri (như Si0.5Ge0.5): độ rộng vùng cấm khoảng 0,96 eV, bước sóng cắt khoảng 1292 nm. Bằng cách pha tạp germani vào silic, bước sóng đáp ứng có thể được mở rộng đến các dải dài hơn trên chất nền silic.
3. Liên kết kịch bản ứng dụng:
Dải 850 nm:Bộ tách sóng quang siliconHoặc có thể sử dụng các bộ tách sóng quang GaAs.
Dải 1310/1550 nm:Bộ tách sóng quang InGaAsChúng chủ yếu được sử dụng. Các bộ tách sóng quang bằng germani nguyên chất hoặc hợp kim silicon germani cũng có thể bao phủ phạm vi này và có những lợi thế tiềm năng trong việc tích hợp dựa trên silicon.

Nhìn chung, thông qua các khái niệm cốt lõi về lý thuyết dải năng lượng và bước sóng cắt, các đặc tính ứng dụng và phạm vi bước sóng của các vật liệu bán dẫn khác nhau trong các bộ tách sóng quang đã được xem xét một cách có hệ thống, đồng thời chỉ ra mối quan hệ chặt chẽ giữa việc lựa chọn vật liệu, cửa sổ bước sóng truyền thông quang học và chi phí quy trình tích hợp.


Thời gian đăng bài: 08/04/2026